ZAKON O POŠTI

NACRT, APRIL 2002.

1. OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Ovim zakonom uređuje se obavljanje poštanskih usluga.

Član 2.

Poštanske usluge se obavljaju na osnovu ugovora, u skladu sa uslovima koji su utvrđeni zakonom, opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga, aktima poštanskih operatora, kao i na osnovu ratifikovanih, odnosno potvrđenih međunarodnih konvencija i drugih međunarodnih akata.

Član 3.

Pojedini termini upotrebljeni u ovom zakonu imaju sledeća značenja:

1. poštanske usluge su usluge koje obuhvataju prijem, prenos i uručenje poštanskih pošiljaka;
2. univerzalna poštanska usluga predstavlja skup poštanskih usluga koje se konstantno pružaju na celoj teritoriji Republike Srbije, pod jednakim uslovima za sve korisnike, u okviru propisanog kvaliteta i po pristupačnim cenama;
3. rezervisane poštanske usluge su usluge koje država garantuje javnom poštanskom operatoru, kao ekskluzivna prava u okvirima određenog limita, po masi i ceni;
4. poštanske pošiljke su adresovane pošiljke - pismonosne pošiljke, uputnice i paketi;
5. pismonosne pošiljke su pošiljke koje podrazumevaju: korespodenciju, štampane stvari, robu i druge predmete;
6. uputnica je dokument koji se prenosi poštanskom mrežom, kojim se doznačuje određen novčani iznos primaocu;
7. paketi su pošiljke, pakovane na propisan način, koje sadrže robu i druge predmete;
8. knjižene pošiljke su pošiljke o kojima poštanski operator vodi posebnu evidenciju i izdaje potvrdu o prijemu;
9. preporučene pošiljke su knjižene pošiljke za koje korisnik usluge može da dobije, na svoj zahtev, dokaz o uručenju;
10. vrednosne pošiljke su knjižene pošiljke koje su osigurane do visine vrednosti označene od strane pošiljaoca;
11. korespodencija je prepiska koja se dostavlja na adresu naznačenu na samoj pošiljci ili na njenom omotu; knjige, katalozi, novine i časopisi ne smatraju se korespodencijom;
12. sekogram je otvorena poštanska pošiljka čija je sadržina prilagođena i namenjena slepim licima;
13. poštanski operator je neposredni davalac poštanskih usluga;
14. javni poštanski operator je davalac univerzalne poštanske usluge i ima ekskluzivno pravo na vršenje rezervisanih usluga;
15. licenca je isprava koju izdaje nadležni regulatorni organ kojom se odobrava obavljanje poštanskih usluga;
16. poštarina je cena koju plaća korisnik za izvršenje poštanske usluge;
17. tarifni stav je unapred određena kategorija poštanskih pošiljaka koje imaju jedinstvenu cenu;
18. otkupna pošiljka je pošiljka, koja se uručuje primaocu uz prethodnu naplatu otkupnog iznosa u korist pošiljaoca te pošiljke;
19. poštansku mrežu sačinjavaju jedinice poštanske mreže i resursi koje poštanski operator koristi u pružanju poštanskih usluga korisnicima;
20. jedinica poštanske mreže je mesto gde se obavljaju poštanske usluge, definisana nazivom i poštanskim brojem;
21. poštanski sandučić je sredstvo poštanske mreže za prijem poštanskih pošiljaka;
22. kućni sandučić je sredstvo poštanske mreže za uručenje poštanskih pošiljaka;
23. tajnost podataka podrazumeva zaštitu ličnih podataka, poverljivost prenetih ili memorisanih podataka i zaštitu privatnosti;
24. korisnik poštanske usluge je pošiljalac ili primalac;
25. pošiljalac je lice koje zahteva izvršenje poštanske usluge;
26. primalac je lice na koje glasi poštanska pošiljka.

Član 4.

Načela na kojima se zasniva uređivanje odnosa u oblasti poštanske delatnosti su:

1. pružanje univerzalne poštanske usluge propisanog kvaliteta i po pristupačnim cenama za sve korisnike na celoj teritoriji Republike Srbije;
2. zaštita interesa korisnika poštanskih usluga;
3. nepovredivost poštanskih pošiljaka i tajnost podataka;
4. podsticanje konkurencije na tržištu poštanskih usluga;
5. obezbeđivanje uslova za razvoj poštanske delatnosti;
6. usklađivanje regulative u oblasti poštanske delatnosti sa međunarodnom regulativom;
7. savesnost i poštenje.

Član 5.

U obavljanju i korišćenju poštanskih usluga i ostvarivanju međusobnih prava i obaveza koje iz toga proizilaze, poštanski opratori i korisnici poštanskih usluga pridržavaju se načela savesnosti i poštenja. Poštujući ova načela, poštanski operatori su dužni da preduzmu potrebne organizacione, eksploatacione i tehnološke mere sa ciljem pružanja kvalitetne poštanske usluge.

Član 6.

Poštanski operatori su dužni da pri vršenju poštanskih usluga obezbede nepovredivost poštanskih pošiljaka i tajnost podataka.

Svi davaoci poštanskih usluga i njihovi zaposleni dužni su da čuvaju tajnost, a ova obaveza ostaje i u slučaju prestanka njihovog radnog odnosa kod davaoca poštanskih usluga.

Načelo nepovredivosti tajnosti poštanskih pošiljaka može se narušiti samo u slučajevima i pod uslovima određenim zakonom.

Član 7.

Poštanske usluge se, po pravilu, vrše na osnovu ugovora po pristupu. Korisnici poštanskih usluga imaju pravo i dužnost da odaberu onu vrstu usluge koja odgovara prirodi, vrsti i značaju, odnosno stvarnoj vrednosti pošiljke za korisnika.

Član 8.

Korisnici poštanskih usluga mogu poštanske usluge da vrše preko punomoćnika u skladu sa opštim propisima o punomoćju.

Punomoćje se može izdati za uručenje svih pošiljaka ili za pojedinačnu pošiljku.

Punomoćje overeno od nadležnih organa važi za vreme koje je u njemu označeno, a punomoćje koje je overeno od poštanskog operatora važi samo za usluge tog operatora i to za vreme koje je u njemu naznačeno.

Član 9.

Poštanski operator je dužan da odredi i na uobičajen način objavi radno vreme sa korisnicima poštanskih usluga.

Radno vreme jedinica poštanske mreže javnog poštanskog operatora utvrđuje se u skladu sa potrebama korisnika i objavljuje u odgovarajućem aktu nadležnog regulatornog organa za poštansku delatnost.

Član 10.

Cena za izvršenje poštanskih usluga plaća se unapred, ako ugovorom poštanskog operatora i korisnika poštanskih usluga nije drugačije određeno.

2. UNIVERZALNA POŠTANSKA USLUGA

Član 11.

Univerzalna poštanska usluga predstavlja skup poštanskih usluga koje se pružaju u kontinuitetu, na celoj teritoriji Republike Srbije, u okviru propisanog kvaliteta, po pristupačnim cenama i pod jednakim uslovima za sve korisnike, bez diskriminacije.

Univerzalna poštanska usluga se razvija u skladu sa tehnološkim i ekonomskim razvojem i potrebama korisnika.

Član 12.

Univerzalna poštanska usluga, u unutrašnjem i međunarodnom poštanskom saobraćaju, obuhvata:

1. prijem, prenos i uručenje pismonosnih pošiljaka mase do 2 kg;
2. prijem, prenos i uručenje paketa mase do 10 kg u unutrašnjem poštanskom saobraćaju i uručenje paketa mase do 20 kg u međunarodnom poštanskom saobraćaju;
3. prijem, prenos i uručenje uputnica;
4. prijem, prenos i uručenje sekograma do 7 kg.

Najmanje i najveće dimenzije pošiljaka moraju biti u skladu sa važećim propisima Svetskog poštanskog saveza.

Član 13.

Informacije o uslovima koji se tiču dostupnosti univerzalne poštanske usluge, vrstama usluga, njihovim posebnim karakteristikama, poštarinama i propisanim standardima kvaliteta javno se objavljuju u "Službenom glasniku Republike Srbije".

Član 14.

U Republici Srbiji, univerzalnu poštansku uslugu pruža javni poštanski operator i drugi poštanski operatori, na osnovu licence.

Javni poštanski operator može ugovorom poveriti vršenje određenih usluga iz okvira univerzalne poštanske usluge drugim licima.

Drugi poštanski operatori mogu pružati pojedine usluge iz okvira univerzalne poštanske usluge na osnovu licence.

Član 15.

Pružanjem univerzalne poštanske usluge obezbeđuje se svim korisnicima mogućnost pristupa poštanskoj mreži operatora na razumnoj udaljenosti od mesta stanovanja, uključujući poštanske sandučiće na javnim mestima i u službenim prostorijama poštanskog operatora. U tom cilju, poštanski operator je dužan da obezbedi gustinu pristupnih mesta koja odgovara potrebama korisnika, a u skladu sa tehnološkim i ekonomskim razvojem.

Član 16.

Univerzalna poštanska usluga se pruža svaki radni dan, a ne manje od pet dana u nedelji, osim u okolnostima i geografskim uslovima koje nadležni regulatorni organ oceni izuzetnim, a na osnovu čega sledi podela dostavnih područja na kojima se pruža univerzalna poštanska usluga saglasno članu 17. ovog zakona.

Davalac univerzalne poštanske usluge mora svakog radnog dana garantovati:

1. jedno pražnjenje poštanskog sandučića, odnosno prikupljanje pošiljaka;
2. jednu dostavu na adresu primaoca, pod uslovima propisanim od nadležnog regulatornog organa, odnosno, jednu dostavu na odgovarajućoj lokaciji.

Član 17.

Podelu dostavnih područja jedinica poštanske mreže na kojima se pruža univerzalna poštanska usluga određuje davalac univerzalne poštanske usluge tako da obuhvati sva naseljena mesta u zemlji, i to:

1. uže dostavno područje jedinice poštanske mreže na kome se pružanje univerzalne poštanske usluge vrši na način iz člana 16. ovog zakona;
2. šire dostavno područje jedinice poštanske mreže na kome se pružanje univerzalne poštanske usluge vrši najmanje tri puta nedeljno;
3. najšire dostavno područje jedinice poštanske mreže na kome se pružanje univerzalne poštanske usluge vrši najmanje jedanput u nedelji.

Nadležni regulatorni organ, na predlog davaoca univerzalne poštanske usluge, utvrđuje i dostavna područja koja obuhvataju teritorije gde nema stanovnika sa stalnim mestom boravka, odnosno, na kojima ne postoji obaveza pružanja univerzalne poštanske usluge.

Član 18.

Univerzalna poštanska usluga pruža se u kontinuitetu, osim u slučaju više sile.

Pružanje pojedinih usluga iz domena univerzalne poštanske usluge može se prekinuti ili obustaviti u cilju zaštite javnog interesa i drugim slučajevima predviđenim zakonom.

3. REZERVISANE USLUGE

Član 19.

Rezervisane poštanske usluge, u unutrašnjem i dolaznom međunarodnom saobraćaju, obuhvataju:

1. prijem, prenos i uručenje pismonosnih pošiljaka do utvrđenog limita po masi i ceni;
2. prijem, prenos i uručenje uputnica.

Limite po masi i ceni, iz stava 1. ovog člana, utvrđuje nadležni regulatorni organ, pri čemu oni ne mogu biti veći od 350 grama i petostrukog iznosa poštarine za pismo prve stope težine i najbržeg stepena prenosa.

Član 20.

Sve druge poštanske usluge, koje nisu obuhvaćene članom 19. ovog zakona, predstavljaju komercijalni servis, gde javni poštanski operator i drugi poštanski operatori konkurišu na tržištu poštanskih usluga.

4. TARIFNI STAVOVI I POŠTARINA

Član 21.

Tarifni stavovi iz oblasti univerzalne poštanske usluge moraju biti jedinstveni.

Tarifne stavove utvrđuje nadležni regulatorni organ.

Član 22.

Davalac univerzalne poštanske usluge određuje poštarine polazeći od realnih troškova, uvažavajući princip da poštarina treba da bude pristupačna za korisnike.

Član 23.

Poštarine, koje se primenjuju na rezervisane poštanske usluge, odobrava Vlada Republike Srbije.

U slučaju da je prihod od rezervisanih poštanskih usluga manji od troškova, država nadoknađuje tako nastali godišnji gubitak javnog poštanskog operatora.

Član 24.

Javni poštanski operator mora da vodi odvojene račune za rezervisane i nerezervisane poštanske usluge.

Zajednički troškovi, odnosno troškovi koji ne mogu direktno da se pripišu pojedinačnim uslugama, raspoređuju se, kad god je to moguće, na osnovu direktne analize njihovog izvora.

Ako direktna analiza nije moguća, kategorije zajedničkih troškova se dele na osnovu indirektnog povezivanja sa drugim kategorijama troškova koje je moguće utvrditi.

Kada ni direktne ni indirektne mere utvrđivanja troškova ne mogu da se sprovedu, određena kategorija troškova će biti utvrđena na osnovu opšteg pokazatelja, određenog i izračunatog posebno za rezervisane, a posebno za nerezervisane poštanske usluge.

5. POŠTANSKE POŠILJKE

Član 25.

Poštanske pošiljke moraju da zadovoljavaju uslove predviđene ovim zakonom i opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga.

Član 26.

Na svakoj poštanskoj pošiljci mora biti označena, čitko i jasno, adresa primaoca koja sadrži sve potrebne podatke, u skladu sa opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga.

U unutrašnjem poštanskom saobraćaju poštanske pošiljke se adresuju ćirilicom ili latinicom, u skladu sa zakonom, a u međunarodnom poštanskom saobraćaju, latinicom ili pismom odredišne zemlje, pri čemu naziv odredišne pošte i odredišne zemlje mora biti ispisan latinicom.

Adresa pošiljaoca je obavezna na svim knjiženim pošiljkama, osim na preporučenim pošiljkama ukoliko je na koverti naznačeno "za konkurs", "licitaciju" i sl.

Član 27.

Za određene poštanske pošiljke moraju biti ispunjeni i uslovi predviđeni drugim zakonima ili propisima donesenim na osnovu zakona, a naročito:

1. za pošiljke u unutrašnjem poštanskom saobraćaju, čija sadržina su predmeti za čiji je prenos potrebno odobrenje nadležnih državnih organa, pošiljalac je dužan da takvo odobrenje priloži;
2. za pošiljke u međunarodnom poštanskom saobraćaju, čija sadržina podleže carinskom pregledu, odnosno deviznoj kontroli . da se postupi u skladu sa carinskim ili deviznim propisima.

Član 28.

Prijem poštanskih pošiljaka vrši se u jedinici poštanske mreže, posredstvom poštanskog sandučića, odnosno posredstvom poštonoše ili u poslovnim prostorijama korisnika.

Član 29.

Zabranjen je prijem i prenos poštanskih pošiljaka koje sadrže:

1. eksplozivne i lako zapaljive materije, kao i predmete čiji prenos ugrožava zdravlje i život ljudi, druge poštanske pošiljke, poštanska postrojenja i transportna sredstva i opremu;
2. opojne droge, osim kada su primalac i pošiljalac zakonom ovlašćeni za promet drogom, odnosno imaju ovlašćenje za njihovo korišćenje;
3. žive životinje, izuzev pčela, pijavica i svilenih buba;
4. drugu robu i predmete čiji je prenos zabranjen.

Član 30.

Poštanski operator, po pravilu, uručuje poštanske pošiljke lično primaocu ili ovlašćenom licu.

Knjižene pošiljke mogu se uručiti i odraslom članu domaćinstva, licu zaposlenom u domaćinstvu, odnosno u poslovnoj prostoriji primaoca, pod uslovom i po postupku utvrđenim opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga.

Ostale pošiljke mogu se uručiti i ubacivanjem u kućne sandučiće.

Sudska pismena i pismena u upravnom i prekršajnom postupku uručuju se u skladu sa zakonom.

Član 31.

Poštanski operatori su dužni da poštanske pošiljke prenesu i uruče primaocima u rokovima predviđenim opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga, a ne dužim od:

1. dva dana na užem dostavnom području jedinice poštanske mreže;
2. četiri dana na širem dostavnom području jedinice poštanske mreže;
3. sedam dana na najširem dostavnom području jedinice poštanske mreže.

Član 32.

U slučaju neuspele dostave knjižene pošiljke, primaocu se ostavlja izveštaj o prispeću pošiljke, sa obaveštenjem u kojoj jedinici poštanske mreže i u kom roku istu može podići.

Ako je primaocu ostavljen izveštaj o prispeću pošiljke pre isteka roka za prenos i uručenje pošiljke, smatra se da je poštanski operator ispunio svoju obavezu prenosa i uručenja pošiljke u propisanom roku.

Član 33.

Poštanska pošiljka koja se uručuje u jedinici poštanske mreže može se podići u rokovima propisanim opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga, ali ne kraćim od:

1. pet radnih dana - ako pošiljka glasi na primaoca koji se nalazi na užem dostavnom području;
2. deset dana - ako pošiljka glasi na primaoca koji se nalazi na širem i najširem dostavnom području;
3. 30 dana - ako je pošiljka upućena na "post-restant".

Izuzetno od odredbe stava 1. ovog člana, paket iz inostranstva može se podići:

1. u roku od 15 dana . ako paket glasi na primaoca koji se nalazi na užem ili širem dostavnom području;
2. u roku od 30 dana . ako paket glasi na primaoca koji se nalazi na najširem dostavnom području.

Ako pošiljka sadrži žive životinje, čiji je prenos dozvoljen, mora se podići u roku od 24 časa, bez obzira na to da li pošiljka glasi na primaoca koji se nalazi na užem, širem ili najširem dostavnom području.

Rokovi iz st. 1. i 2. ovog člana računaju se počev od narednog dana od dana dostavljanja izveštaja o prispeću pošiljke, odnosno od dana prispeća "post restant" pošiljke, ili prispeća pošiljke za pregradak u nadležnu jedinicu poštanske mreže.

Član 34.

Pošiljalac ima pravo da raspolaže poslatom poštanskom pošiljkom do uručenja te pošiljke primaocu.

Primalac može da odbije prijem pošiljke prispele na njegovu adresu.

Član 35.

Ako pošiljalac nije drugačije odredio, poštanska pošiljka se vraća u sledećim slučajevima:

1. primalac je odbio da primi pošiljku;
2. primalac je nepoznat na naznačenoj adresi;
3. adresa primaoca je nepotpuna;
4. primalac nije podigao pošiljku u propisanom roku;
5. primalac je preminuo.

Izuzetno od odredbe stava 1. tačka 5. ovog člana, pismonosne pošiljke koje nisu knjižene mogu se uručiti članu domaćinstva preminulog primaoca.

Član 36.

Poštanska pošiljka za koju se utvrdi da ne može da se uruči ni primaocu, ni pošiljaocu, u rokovima predviđenim opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga, smatra se neisporučivom pošiljkom.

Član 37.

Poštanski operator je obavezan da komisijski pregleda neisporučive pošiljke, što podrazumeva i otvaranje radi utvrđivanja adrese primaoca ili pošiljaoca.

Ako se posle komisijskog pregleda pošiljka ne može uručiti primaocu ili
vratiti pošiljaocu, poštanski operator:

1. pismonosnu pošiljku koja sadrži samo korespodenciju komisijski odmah uništava;
2. pošiljku koja sadrži robu i druge predmete čuva jednu godinu, računajući od dana komisijskog pregleda;
3. uputnicu čuva tri godine, računajući od dana kada je ustanovljeno da je neisplativa;
4. isprave i druga dokumenta, pronađena u pošiljci, dostavlja u roku od 30 dana od dana komisijskog pregleda, organu koji je isprave i druga dokumenta izdao ili nadležnom organu opštine na čijoj je teritoriji predmetna pošiljka primljena.

Član 38.

Robu i druge predmete koje poštanska pošiljka sadrži po isteku roka čuvanja, poštanski operator izlaže javnoj prodaji.

Izuzetno od stava 1. ovog člana, ako je sadržaj pošiljke podložan kvaru, operator predmetnu pošiljku uništava ili je prodaje neposrednom pogodbom.

Član 39.

Novčana sredstva dobijena prodajom sadržine poštanske pošiljke čuvaju se godinu dana od isteka roka za čuvanje pošiljke.

Sredstva iz stava 1. ovog člana isplaćuju se pošiljaocu ako u roku podnese zahtev za isplatu, umanjena za troškove čuvanja, javne prodaje i isplate ovih sredstava.

Ako pošiljalac ne podnese zahtev za isplatu u roku iz stava 1. ovog člana, novčana sredstva od prodaje sadržine neisporučive pošiljke i novčani iznos neisplative uputnice postaju vanredni prihod poštanskog operatora.

Član 40.

Poštanski operator obavlja poštanske usluge uz naplatu poštarine.

Kao dokaz da je poštarina plaćena prihvata se poštanska marka u opticaju na poštanskoj pošiljci, otisak elektronskog žiga, otisak mašine za frankiranje i odgovarajuće oznake, u skladu sa odredbama ugovora između poštanskog operatora i korisnika.

Član 41.

Za pisma i dopisnice za koje poštarina nije plaćena ili je nedovoljno plaćena, istu plaća primalac, odnosno pošiljalac prilikom vraćanja takve pošiljke.

Ako pošiljalac prilikom vraćanja pošiljke odbije da plati poštarinu, pošiljka se smatra neisporučivom.

Sve knjižene pošiljke podležu plaćanju ležarine, odnosno povratne poštarine, ako za njihovo neuručenje nije odgovoran poštanski operator.

Sekogrami su oslobođeni plaćanja poštarine, izuzev u slučaju avionskog prenosa.

Član 42.

Na dostavnom području jedinice poštanske mreže investitori, odnosno vlasnici stambenih zgrada, stanova i poslovnih objekata dužni su da na ulazu u stambenu zgradu, poslovni objekat, dvorište ili na drugoj lokaciji, u dogovoru sa poštanskim operatorom, postave kućne sandučiće. Održavanje kućnih sandučića je obaveza vlasnika odnosnih objekata.

Kućni sandučići moraju da budu projektovani prema tehničkim uslovima koje propisuje nadležni regulatorni organ i postavljeni na način koji omogućava sigurno uručenje poštanskih pošiljaka.

Član 43.

Poštanski operator postavlja poštanske sandučiće na javnim površinama i saobraćajnicama, po odobrenju nadležnog organa. Broj i gustinu poštanskih sandučića utvrđuje nadležni regulatorni organ.

6. ODGOVORNOST I NAKNADA ŠTETE

Član 44.

Poštanski operator je dužan da kvalitetno i na propisan način obavlja poštanske usluge. Standarde kvaliteta utvrđuje nadležni regulatorni organ.

Član 45.

U slučaju gubitka ili oštećenja sadržine knjižene pošiljke ili umanjenja njene sadržine, ili prekoračenja roka za prenos i uručenje knjižene pošiljke, poštanski operator odgovara u granicama utvrđenim odredbama čl. 46. i 47. ovog zakona.

Poštanski operator oslobađa se odgovornosti po odredbi stava 1. ovog člana ako dokaže da je do gubitka knjižene pošiljke ili oštećenja sadržine knjižene pošiljke ili umanjenja njene sadržine ili do prekoračenja roka za prenos i uručenje knjižene pošiljke, došlo usled uzroka koji se nisu mogli predvideti ni izbeći ili otkloniti, zbog prirode sadržine knjižene pošiljke ili krivicom pošiljaoca.

Član 46.

U slučaju gubitka ili potpunog ili delimičnog oštećenja sadržine knjižene pošiljke, ili prekoračenja roka za prenos i uručenje knjižene pošiljke poštanski operator dužan je da pošiljaocu ili ovlašćenom licu nadoknadi štetu, i to:

1. za gubitak ili potpuno oštećenje knjižene pošiljke - desetostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke;
2. za gubitak ili potpuno oštećenje vrednosne pošiljke - iznos označen na pošiljci uvećan za naplaćenu poštarinu po vrednosti i desetostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke;
3. za gubitak ili pogrešnu isplatu uputnice - iznos u visini uputničkog iznosa uvećan za naplaćenu poštarinu po vrednosti i desetostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke;
4. za prekoračenje roka za prenos i uručenje knjižene pošiljke - petostruki iznos plaćene poštarine za prenos te pošiljke;
5. za oštećenje ili umanjenje sadržaja knjižene pošiljke - iznos u visini utvrđenog ili procenjenog dela oštećenja ili umanjenja sadržaja pošiljke, ali ne veći od iznosa koji je bi se isplatio u slučaju gubitka ili potpunog oštećenja pošiljke.

Član 47.

Ako pošiljalac ili ovlašćeno lice dokaže da je zbog gubitka ili potpunog ili delimičnog oštećenja sadržine knjižene pošiljke, ili prekoračenja roka za prenos i uručenje knjižene pošiljke, pretrpeo štetu veću od iznosa koji je poštanski operator dužan da nadoknadi prema odredbama člana 46. ovog zakona, poštanski operator je dužan da nadoknadi dokazanu štetu.

Član 48.

Ako je otkupna pošiljka uručena primaocu, odnosno ovlašćenom licu, poštanski operator odgovara pošiljaocu za otkupni iznos pošiljke.

Član 49.

Pošiljalac je odgovoran za izbor vrste poštanske pošiljke prema njenoj prirodi, sadržini, stvarnoj vrednosti ili značaju za njega.

Pošiljalac je odgovoran i za pravilno pakovanje sadržine i zatvaranje poštanske pošiljke. Pakovanje i zatvaranje pošiljaka mora da odgovara vrsti, obliku, masi i vrednosti predmeta u pošiljci.

Član 50.

Za štetu koja je prouzrokovana sadržinom ili nedgovarajućim pakovanjem poštanske pošiljke, odgovoran je pošiljalac.

7. REKLAMACIJE I POTRAŽIVANJE KORISNIKA

Član 51.

Ako pošiljalac ili ovlašćeno lice smatra da poštanska pošiljka nije uručena primaocu, ili da mu je uručena sa zakašnjenjem, može poštanskom operatoru da podnese reklamaciju u roku od šest meseci od dana predaje pošiljke.

Reklamacija iz stava 1. ovog člana podnosi se poštanskom operatoru kome je
pošiljka predata.

Poštanski operator je dužan da se izjasni o osnovanosti reklamacije, u
roku od 30 dana od dana njenog podnošenja.

Ako pošiljalac ili ovlašćeno lice ne podnese reklamaciju iz stava 1. ovog člana u predviđenom roku, gubi prava koja mu po odredbama ovog zakona pripadaju u slučaju gubitka pošiljke, odnosno prekoračenja roka za prenos i uručenje pošiljke.

Član 52.

Ako se prilikom uručenja knjižene pošiljke primaocu ili ovlašćenom licu utvrdi da se njena masa slaže sa masom utvrđenom prilikom predaje te pošiljke na prenos, i da na njenom spoljnom omotu ne postoje vidljivi znaci povrede ili oštećenja, kao i da su pečati i druga sredstva za povezivanje ili zatvaranje te pošiljke neoštećeni, smatra se da je pošiljka ispravna u smislu odredaba ovog zakona.

Primalac ili ovlašćeno lice može poštanskom operatoru da izjavi reklamaciju zbog oštećenja ili umanjenja sadržine pošiljke, odmah prilikom uručenja pošiljke ili najkasnije narednog radnog dana.

Član 53.

Potraživanje naknade štete i druga potraživanja iz ugovora o vršenju poštanskih usluga, korisnik poštanskih usluga ili ovlašćeno lice može ostvariti podnošenjem zahteva poštanskom operatoru u pismenoj formi, na način predviđen opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga, ili podnošenjem tužbe sudu - ukoliko poštanski operator ne isplati to potraživanje u roku od 30 dana od dana podnošenja zahteva za naknadu štete.

Na potraživanje korisnika poštanskih usluga ili ovlašćenog lica poštanski operator plaća zateznu kamatu od dana podnošenja zahteva iz stava 1. ovog člana.

Na potraživanje poštanskog operatora kamata teče od dana podnošenja zahteva korisniku poštanskih usluga.

Član 54.

Ako se izgubljena poštanska pošiljka ili deo te pošiljke pronađe posle isplate iznosa određenog ovim zakonom ili naknade štete, poštanski operator je dužan da o tome obavesti pošiljaoca ili ovlašćeno lice, kome je taj iznos, odnosno naknada štete isplaćena.

U slučaju iz stava 1. ovog člana, pošiljalac, odnosno ovlašćeno lice, može zahtevati da mu se preda pronađena poštanska pošiljka, odnosno deo te pošiljke, pod uslovom da vrati iznos koji mu je isplaćen, i to u roku od trideset dana od dana saopštenja da je izgubljena pošiljka, odnosno da je deo pošiljke pronađen.

Ako pošiljalac, odnosno ovlašćeno lice, u roku iz stava 2. ovog člana, ne podnese zahtev da mu se preda pronađena poštanska pošiljka, odnosno deo te pošiljke, poštanski operator stiče pravo raspolaganja pronađenom pošiljkom, odnosno delom te pošiljke.

Član 55.

Potraživanja poštanskih operatora prema korisnicima poštanskih usluga i potraživanja korisnika poštanskih usluga prema poštanskim operatorima zastarevaju, i to:

1. potraživanja zbog manje, odnosno više naplaćene poštarine za poštanske usluge ili drugih troškova - za šest meseci;
2. potraživanja koja se naplaćuju u tromesečnim ili kraćim rokovima - za jednu godinu;
3. druga potraživanja - za jednu godinu, ako ovim zakonom nije drugačije određeno.

Rokovi zastarelosti iz stava 1. ovog člana počinju da teku:

1. kod potraživanja manje ili više naplaćene poštarine ili drugih troškova - od dana plaćanja;
2. kod potraživanja koja se odnose na otkupninu - po isteku petnaest dana od dana isteka roka za uručenje;
3. kod potraživanja zbog delimičnog gubitka ili oštećenja ili zbog prekoračenja roka za prenos i uručenje poštanske pošiljke - od dana uručenja;
4. kod potraživanja zbog gubitka knjižene pošiljke - po isteku 30 dana od dana isteka roka za prenos pošiljke;
5. u drugim slučajevima - od dana nastanka potraživanja.

Član 56.

Zastarevanje se obustavlja kada se poštanskom operatoru dostavi zahtev za isplatu potraživanja u pismenoj formi i nastavlja dalje da teče kad je korisniku poštanskih usluga ili ovlašćenom licu dostavljen pismeni odgovor na taj zahtev i da su mu vraćene isprave priložene uz zahtev.

Zastarelost ne može ni u kom slučaju da nastupi pre nego što protekne rok od 30 dana od dana prijema odgovora poštanskog operatora na zahtev.

Naknadni zahtevi po istom predmetu ne obustavljaju zastarevanje.

Član 57.

Ako se u tokovima prenosa pronađe stvar za koju se utvrdi da pripada nekoj pošiljci, nađena stvar se vraća u tu pošiljku.

Ako ne može da se utvrdi kojoj pošiljci pripada nađena stvar, ostaje kod poštanskog operatora na čuvanju.

Ako se vlasnik nađene stvari ne javi i ne preuzme je u roku od mesec dana od dana kada je nađena, poštanski operator nađenu stvar prodaje po postupku utvrđenom opštim uslovima za vršenje poštanskih usluga.

Ako se vlasnik nađenih isprava i drugih dokumenata ne javi u roku od trideset dana, poštanski operator će isprave i druga dokumenta dostaviti organu koji ih je izdao ili nadležnom organu opštine.

Član 58.

Iznos dobijen prodajom nađene stvari po odbitku troškova i nađena novčana sredstva čuvaju se godinudana dana kada su nađeni.

Ako se vlasnik ne javi u roku predviđenom u stavu 1. ovog člana, iznos od prodaje nađene stvari, odnosno nađena novčana sredstva, postaju vanredni prihod poštanskog operatora.

Član 59.

Ako je stvar nađena u poslovnim prostorijama poštanskog operatora, koje su namenjene za neposredan rad sa korisnicima poštanskih usluga, važe opšti propisi o nađenim stvarima.

8. ORGANI I NADLEŽNOSTI

Član 60.

Ovlašćenja i nadležnosti u oblasti poštanske delatnosti, ostvaruju Vlada Republike Srbije (u daljem tekstu: Vlada), ministarstvo u čijoj je nadležnosti poštanska delatnost (u daljem tekstu: Ministarstvo) i Agencija za poštansku delatnost Republike Srbije (u daljem tekstu: Agencija).

Član 61.

Vlada utvrđuje politiku i strategiju razvoja, osnovna opredeljenja i principe obavljanja poštanske delatnosti, rukovodeći se javnim interesom u ovoj oblasti, profesionalnim principima poštanske struke, načelima Svetskog poštanskog saveza, drugih međunarodnih organizacija, kao i preuzetim međunarodnim obavezama.

Član 62.

Ministarstvo operativno sprovodi politiku Vlade, vrši kontrolu zakonitosti u oblasti poštanske delatnosti i obavlja druge poslove utvrđene zakonom.

Član 63.

Osniva se Agencija za poštansku delatnost Republike Srbije kao posebna organizacija.

Agencija je nezavisan regulatorni organ koji vrši poverena javna ovlašćenja i druge poslove utvrđene zakonom.

Agencija je dužna da svojim delovanjem, u skladu sa ovim zakonom, omogući konkurenciju na tržištu poštanskih usluga.

Član 64.

Agencija:

1. donosi opšte uslove za vršenje poštanskih usluga, standarde kvaliteta u poštanskoj delatnosti i prati njihovu primenu;
2. utvrđuje limite po masi i ceni za rezervisane poštanske usluge, kao i vreme trajanja ekskluzivnog prava na pružanje rezervisanih poštanskih usluga;
3. propisuje uslove i postupak za dodelu licenci;
4. izdaje licence poštanskim operatorima za obavljanje poštanskih usluga;
5. vodi registar izdatih licenci poštanskim operatorima;
6. propisuje kriterijume i visinu naknade za dodelu licenci i visinu godišnje naknade za obavljanje poštanskih usluga, kao i rokove za izmirenje obaveza plaćanja;
7. prati da li se poštanski operatori pridržavaju uslova sadržanih u izdatim licencama, a u slučaju povreda tih uslova ili odredaba ovog zakona, preduzima mere iz svoje nadležnosti;
8. preduzima mere u cilju unapređenja konkurencije na tržištu poštanskih usluga;
9. određuje tarifne stavove za univerzalnu poštansku uslugu;
10. prati rad poštanskih operatora po primedbama, odnosno prigovorima korisnika;
11. rešava po prigovorima poštanskih operatora;
12. prati razvoj u oblasti poštanske delatnosti;
13. prikuplja informacije, formira i održava bazu podataka od značaja za oblast poštanske delatnosti i redovno objavljuje podatke;
14. ostvaruje međunarodne kontakte u oblasti poštanske regulative;
15. obezbeđuje javnost u radu;
16. donosi godišnji plan izdavanja poštanskih maraka i izdaje poštanske marke;
17. obavlja i druge poslove utvrđene zakonom.

Član 65.

Agencijom upravlja Savet.

Savet ima 5 (pet) članova koje imenuje Narodna skupština.

Mandat članova Saveta traje 6 (šest) godina.

Predsednika i zamenika predsednika Saveta biraju članovi Saveta iz svojih redova.

Član 66.

Za članove Saveta mogu se imenovati samo lica koja imaju relevantna stručna znanja i iskustvo iz oblasti poštanske delatnosti.

Za članove Saveta ne mogu se imenovati lica koja su osuđivana na kaznu zatvora za krivično delo zloupotrebe službenog položaja, prevare, korupcije, krađe ili drugog krivičnog dela koje ih čini nedostojnim za obavljanje ovih funkcija.

Predlog za imenovanje članova Saveta, Vlada utvrđuje na osnovu mišljenja nadležnog ministarstva, relevantnih naučnih institucija, kao i registrovanih udruženja poštanskih operatora i/ili korisnika.

Član 67.

Članovi Saveta imenuju se najkasnije 60 (šezdeset) dana pre isteka mandata prethodnih članova Saveta. U slučaju da imenovanje članova Saveta ne bude izvršeno do isteka mandata prethodnih članova Saveta, prethodni članovi Saveta nastavljaju da obavljaju funkcije do imenovanja novih članova Saveta.

Član 68.

Narodna skupština može razrešiti člana Saveta samo u sledećim slučajevima:

1. ako je zbog bolesti ili drugog razloga nesposoban da obavlja dužnost duže od 6 (šest) meseci u kontinuitetu;
2. ako bude pravosnažno osuđen na kaznu zatvora za krivično delo zloupotrebe službenog položaja, prevare, korupcije, krađe ili drugog krivičnog dela koje ga čini nedostojnim za obavljanje funkcije;
3. ako svojim delovanjem preduzima radnje koje su u suprotnosti sa odredbama ovog zakona;
4. na predlog Saveta.

Članovi Saveta ne smeju imati direktnog ili indirektnog udela u vlasništvu ili biti zaposleni kod operatora poštanskih usluga za vreme trajanja svog mandata.

Član 69.

Predsednik Saveta:

1. organizuje i rukovodi radom Saveta;
2. izvršava odluke Saveta.

Član 70.

Sredstva ostvarena od naknade za izdavanje licence koriste se za unapređenje univerzalne poštanske usluge, a sredstva ostvarena od godišnje naknade za obavljanje poštanskih usluga koriste se za finansiranje rada Agencije.

Visinu zarada članova Saveta utvrđuje Savet.

Član 71.

Savet podnosi Narodnoj skupštini godišnji izveštaj o svojim aktivnostima koji naročito obuhvata:

1. razvoj poštanske delatnosti u Republici Srbiji;
2. primenu principa tarifne politike u oblasti poštanskih usluga;
3. dostignuti nivo realizacije univerzalne usluge sa procenom stepena zadovoljenja potreba korisnika;
4. izveštaj o licencama izdatim operatorima i uslovima obavljanja poštanskih usluga na osnovu njih.

Član 72.

Odluke Saveta kojima se rešava o pravima i obavezama poštanskih operatora i korisnika su konačne.

Protiv odluka Saveta može se pokrenuti upravni spor.

9. LICENCE

Član 73.

Poštanski operator obavlja poštanske usluge na osnovu licence.

Član 74.

Agencija izdaje licencu domaćim i stranim licima uz naknadu.

Član 75.

U zahtevu za dodelu licence domaće, odnosno strano lice navodi naročito: poštanske usluge za koje traži licencu, teritoriju na kojoj će obavljati navedene usluge i vremenski period za koji se traži licenca.

Zahtev za dodelu licence se podnosi na obrascu koji propisuje Agencija. Uz zahtev za dodelu licence dostavljaju se dokazi koje propisuje Agencija.

Član 76.

Licenca sadrži naročito:

1. specifikaciju poštanskih usluga;
2. teritoriju na kojoj se obavljaju poštanske usluge;
3. period važenja licence i datum početka obavljanja poštanskih usluga;
4. visinu naknade za dodelu licence, visinu iznosa godišnje naknade za obavljanje poštanskih usluga i rokove za izmirenje obaveza plaćanja.

Član 77.

Korisnik licence je dužan da koristi predmet licence, odnosno obavlja poštanske usluge po pravilima struke, poštujući načelo poštenja i savesnosti.

Član 78.

Licenca se izdaje na ograničen rok trajanja od jedne do deset godina.

Član 79.

Licenca može biti oduzeta u slučaju da korisnik licence prestane da ispunjava uslove propisane za dobijanje licence ili ne pruža usluge u skladu sa uslovima utvrđenim licencom.

Član 80.

Naknade za licencu plaćaju se Agenciji.

10. JAVNI OPERATOR ZA POŠTANSKU DELATNOST

Član 81.

Za obavljanje poštanskih usluga osniva se javni poštanski operator, kao jednočlano akcionarsko društvo, čiji je kapital u vlasništvu Republike Srbije, koje posluje pod firmom: "Pošta Srbije a.d."

Sedište Pošte Srbije a.d. je u Beogradu.

Član 82.

Delatnost Pošte Srbije a.d. je obavljanje poštanskih usluga i drugih delatnosti utvrđenih statutom.

Poštanske usluge Pošta Srbije a.d. obavlja na osnovu licence.

Član 83.

Pošta Srbije a.d. može samostalno ili sa domaćim i stranim licima osnivati preduzeća za obavljanje delatnosti iz predmeta svog poslovanja ili za obavljanje delatnosti kojima se doprinosi njegovom efikasnijem i racionalnijem funkcionisanju.

Član 84.

Kapital Pošte Srbije a.d. čini kapital Javnog preduzeća PTT saobraćaja "Srbija" osnovanog Zakonom o sistemima veza ("Službeni glasnik RS", br. 38/91, 41/91, 53/93, 48/94, i 20/97).

Pošta Srbije a.d. preuzima sva prava i obaveze, imovinu i zaposlene Javnog preduzeća PTT saobraćaja "Srbija".

Član 85.

Nad Poštom Srbije a.d. ne može se sprovoditi stečajni postupak. U slučaju nastupanja uslova za otvaranje i sprovođenje stečajnog postupka, osnivač preduzima mere za obezbeđenje uslova za nesmetan rad Pošte Srbije, a.d. i jamči za njegove obaveze.

Član 86.

Statutom Pošte Srbije a.d. uređuju se: delatnost, organizacija i delokrug rada organa, prava i obaveze delova preduzeća u pravnom prometu i druga pitanja od značaja za poslovanje preduzeća, u skladu sa zakonom.

Član 87.

Organi Pošte Srbije a.d. su:

1. skupština, kao organ vlasnika;
2. upravni odbor, kao organ upravljanja;
3. generalni direktor, kao organ poslovođenja i
4. nadzorni odbor, kao organ nadzora.

Član 88.

Skupština:

1. donosi statut;
2. utvrđuje poslovnu politiku;
3. usvaja godišnji obračun i izveštaje o poslovanju;
4. odlučuje o raspodeli godišnje dobiti i pokriću gubitka;
5. odlučuje o povećanju i smanjenju osnovnog kapitala;
6. odlučuje o statusnim promenama, promeni oblika i prestanku preduzeća;
7. bira i opoziva članove upravnog odbora, predsednika i članove nadzornog odbora, revizora i likvidatora i određuje im primanja, odnosno naknadu;
8. donosi poslovnik o svom radu;
9. odlučuje o drugim pitanjima utvrđenim zakonom i statutom.

Skupština se obrazuje kad Pošta Srbije a.d. postane višečlano akcionarsko društvo.

Član 89.

Upravni odbor:

1. priprema predloge odluka za skupštinu i izvršava njene odluke;
2. donosi opšte akte koje ne donosi skupština;
3. stara se o pripremi godišnjeg obračuna i usvaja periodični obračun;
4. priprema godišnje rečunovodstvene iskaze, izveštaje o poslovanju i sprovođenju poslovne politike;
5. predlaže raspodelu dobiti;
6. bira predsednika upravnog odbora iz svojih redova;
7. postavlja i razrešava generalnog direktora;
8. daje smernice generalnom direktoru za ostvarivanje poslovne politike;
9. odlučuje o trajnoj poslovnoj saradnji i povezivanju sa drugim preduzećima;
10. imenuje i razrešava, odnosno predlaže imenovanje i razrešenje, članova organa preduzeća, odnosno druge organizacije, u kojima Pošta Srbije a.d. ima udele ili akcije;
11. utvrđuje cene poštanskih usluga;
12. samostalno odlučuje o otuđenju, pribavljanju i davanju na korišćenje, odnosno u zakup i stavljanju hipoteke na nepokretnosti;
13. donosi poslovnik o svom radu;
14. odlučuje o drugim pitanjima utvrđenim zakonom i statutom.

Upravni odbor obavlja i poslove iz delokruga Skupštine, dok je Pošta Srbije a.d. jednočlano akcionarsko društvo.

Član 90.

Za vreme dok je Pošta Srbije a.d. jednočlano akcionarsko društvo:

1. upravni odbor ima devet članova, od čega je trećina iz reda zaposlenih u Pošti Srbije a.d, koji se predlažu na način utvrđen statutom;
2. predsednika, zamenika predsednika i sedam članova upravnog odbora imenuje i razrešava Vlada Republike Srbije;
3. mandat članova upravnog odbora je četiri godine.

Član 91.

Generalni direktor predstavlja i zastupa preduzeće, organizuje i rukovodi procesom rada i organizuje i vodi poslovanje, stara se o zakonitosti rada preduzeća i odgovara za zakonitost rada preduzeća, predlaže planove i programe razvoja, odnosno poslovanja, izvršava odluke upravnog odbora, imenuje i razrešava lica sa posebnim ovlašćenjima i odgovornostima i obavlja druge poslove utvrđene zakonom i statutom.

Mandat generalnog direktora je četiri godine.

Član 92.

Nadzorni odbor vrši nadzor nad zakonitošću rada uprave preduzeća, utvrđuje da li su periodični i godišnji obračuni sačinjeni u skladu sa propisima i obavlja druge poslove utvrđene zakonom i statutom.

Nadzorni odbor Pošte Srbije a.d, za vreme dok je ovo društvo jednočlano, ima pet članova koje imenuje i razrešava Vlada Republike Srbije.

Dva člana nadzornog odbora imenuju se iz reda zaposlenih u Pošti Srbije a.d, koji se predlažu na način utvrđen statutom.

Mandat članova nadzornog odbora je četiri godine.

11. KAZNENE ODREDBE

Član 93.

Novčanom kaznom od 50.000 do 200.000 dinara kazniće se za prekršaj poštanski operator ako pruža poštanske usluge bez prethodno pribavljene licence (čl. 73, 74. i 76) ili ako pruža poštanske usluge suprotno izdatoj licenci (čl. 73, 74. i 77)

Za prekršaj iz stava 1. ovog člana, novčanom kaznom od najmanje 5.000 dinara, kazniće se i odgovorno lice poštanskog operatora.

12. PRELAZNE I ZAVRŠNE ODREDBE

Član 94.

Vlada Republike Srbije podneće predlog za imenovanje članova Saveta Agencije u roku od trideset dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Narodna Skupština imenovaće članove Saveta u roku od tri meseca od dana podnošenja predloga iz stava 1. ovog člana.

Član 95.

Savet Agencije konstituisaće se u roku od petnaest dana od dana imenovanja članova.

Savet je obavezan da na konstitutivnoj sednici izabere predsednika i zamenika predsednika Saveta, donese poslovnik o svom radu i akt o sistematizaciji poslova i zadataka.

Član 96.

Podzakonska akta, u skladu sa ovim zakonom, Savet Agencije doneće u roku od šest meseci od dana svog konstituisanja.

Do donošenja akata iz stava 1. ovog člana, primenjivaće se važeći propisi, odnosno opšta akta, koji nisu u suprotnosti sa ovim zakonom.

Član 97.

Pošta Srbije, a.d. ima obavezu da vodi odvojene račune za rezervisane i nerezervisane poštanske usluge od 1. januara 2003. godine.

Član 98.

Poštanski operatori koji u vreme stupanja na snagu ovog zakona pružaju poštanske usluge, obavezni su da usklade svoje poslovanje i obavljanje delatnosti u oblasti poštanskih usluga s odredbama ovog zakona u roku od jedne godine od dana njegovog stupanja na snagu.

Zahtev za izdavanje licence za pružanje poštanskih usluga, poštanski operatori iz stava 1. ovog člana, mogu podneti do isteka roka od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona.

Član 99.

Pošta Srbije, a.d. počinje sa radom danom stupanja na snagu ovog zakona.

Danom početka rada, Pošta Srbije, a.d. preuzima prava i obaveze, imovinu i zaposlene Javnog preduzeća PTT saobraćaja "Srbija".

Član 100.

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaju da važe Zakon o PTT uslugama ("Službeni glasnik SFRJ", br. 2/86) i odredbe Zakona o sistemima veza ("Službeni glasnik RS", br. 38/91, 41/91, 53/93, 67/93, 48/94 i 20/97) kojima su uređeni: osnivanje i delatnost javnog preduzeća za bavljanje PTT saobraćaja (čl. 8, 9. i 10), organizovanje Preduzeća PTT kao holding preduzeća (član 11a st. 1, 3, 4. i 5), imenovanje organa uprave zavisnog preduzeća (član 11v), odnos matičnog i zavisnog preduzeća (član 11d), sredstva za osnivanje i rad Preduzeća PTT (član 13. i član 14. st. 1, 2. i 5), status zaposlenih u matičnom i zavisnom preduzeću (član 14b), sprovođenje stečajnog postupka nad Preduzećem PTT (član 17), statut Preduzeća PTT (član 18), organi uprave Preduzeća PTT (čl. 19, 20, 21. i 22), obaveze Preduzeća PTT u slučaju štrajka (član 23) i obaveze Preduzeća PTT u slučaju proglašavanja vanrednog stanja (član 24).

Član 101.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije".