ZAKON O KINEMATOGRAFIJI

I. OSNOVNE ODREDBE

Član 1.

Kinematografiju, u smislu ovog zakona, čine delatnosti proizvodnje filmova, iznajmljivanja, davanja filmova na korišćenje i javno prikazivanje filmova.

Film u smislu ovog zakona može biti zabeležen na filmskoj traci, video traci i drugim nosačima slike i tona.

Član 2.

Odredbe ovog zakona ne odnose se na proizvodnju, iznajmljivanje i javno prikazivanje filmova koje proizvode preduzeća, ustanove i druge organizacije za svoje potrebe u cilju unapređivanja svoga rada i zaštite na radu, na informativne filmove i na filmove koje proizvode građani za sopstvene potrebe, ukoliko ovim zakonom nije drukčije određeno.

Član 3.

Video kasete na kojima su snimljeni dugometražni i kratkometražni filmovi smatraju se publikacijama i izdaju se u skladu s odredbama propisa o izdavanju publikacija.

Član 4.

Ministarstvo kulture stara se i obezbeđuje uslove za zaštitu filmskog stvaralaštva i stvaralaca.

Član 5.

Nadzor nad zakonitošću rada preduzeća i ustanova za proizvodnju, iznajmljivanje i javno prikazivanje filmova, kao i nadzor nad zakonitošću rada građana koji obavljaju ove delatnosti ili umnožavaju video kasete s igranim i kratkometražnim filmovima i daju ih na korišćenje, vrši opštinski organ uprave nadležan za poslove kulture, ako zakonom nije drukčije određeno.

Opštinski organ uprave nadležan za izdavanje odobrenja za početak rada građanima koji daju filmove na korišćenje, dužan je da u roku od sedam dana od izdavanja dozvole, dostavi Ministarstvu kulture podatke o imenu i prezimenu, nazivu firme i adresi građanina koji je dobio odobrenje za početak rada.

Član 6.

Na delatnosti kinematografije ne primenjuju se odredbe zakona i drugih propisa o javnim službama.

II. USLOVI ZA OBAVLjANjE DELATNOSTI

Član 7.

Delatnošću proizvodnje, iznajmljivanja, davanja filmova na korišćenje i javnog prikazivanja filmova mogu da se bave sva pravna i fizička lica.

Član 8.

Javnim prikazivanjem filma smatra se svako prikazivanje filma dostupno građanima pod jednakim uslovima u javnim prostorijama, odnosno javnim prostorima.

Prikazivanje filma na televiziji kao i u sredstvima javnog prevoza smatra se javnim prikazivanjem.

Član 9.

Pravna i fizička lica mogu prikazivati filmove u prostorijama, odnosno prostorima izgrađenim u skladu s propisima o planiranju i uređenju prostora, o izgradnji objekata i drugim standardima koji važe za javne prostore u kojima se održavaju javne manifestacije.

Član 10.

Inostrani i koprodukcioni film, televizijska serija i televizijski film mogu se snimiti ako njihovi proizvođači imaju odobrenje Ministarstva unutrašnjih poslova.

Odobrenje iz stava 1. ovog člana daje se po prethodno pribavljenom mišljenju Ministarstva kulture.

Član 11.

Pravna i fizička lica koja proizvode film dužna su da u roku od 30 dana od početka eksploatacije filma obaveste o tome Jugoslovensku kinoteku u Beogradu.

Član 12.

Na zahtev preduzeća, ustanove i građana koji obavljaju delatnosti kinematografije, Ministarstvo kulture utvrđuje u spornim slučajevima da li se radi o filmu iz člana 2. ovog zakona.

Član 13.

Video kaseta na kojoj je zabeležen film može se dati na korišćenje, staviti u promet, javno prikazati, odnosno umnožiti, pod uslovom da je sa vlasnikom, odnosno nosiocem prava korišćenja zaključen ugovor o korišćenju video prava, a za inostrani film i pod uslovom da je uvezen u skladu s propisima o spoljnotrgovinskom poslovanju.

Član 14.

Ispunjenost uslova iz člana 13. ovog zakona utvrđuje Ministarstvo kulture.

Kad su ispunjeni uslovi, Ministarstvo kulture izdaje onoliki broj markica koliko se video kaseta sa snimljenim filmovima daje na korišćenje, stavlja u promet ili javno prikazuje.

Svaka video kaseta sa snimljenim filmom koja se daje na korišćenje, stavlja u promet ili javno prikazuje, mora imati nalepljenu markicu.

Član 15.

Za svaku markicu iz člana 14. ovog zakona, plaća se naknada utvrđena zakonom.

Obaveznik plaćanja naknade je pravno i fizičko lice koje daje na korišćenje video kasete sa snimljenim filmovima, javno ih prikazuje, odnosno koje se bavi prodajom.

Markica iz stava 1. ovog člana štampa se za godinu dana u određenoj boji i sa oznakom vrednosti.

Član 16.

Naknada za markicu za video kasetu sa jednim celovečernjim filmom koja se daje na korišćenje ili javno prikazuje iznosi 50 dinara, a za video kasetu koja se stavlja u promet, iznosi 20 dinara, za godinu dana.

Za svaku godinu određuje se visina vrednosti iznosa naknada za markicu iz stava 1. ovog člana.

Iznos naknada uplaćuje se na poseban račun Ministarstva kulture i koristi se za snimanje filmova od posebnog značaja, zaštitu filma, modernizaciju bioskopske mreže, razvoj audio-vizuelnih komunikacija i širenje filmske kulture.

Član 17.

Preduzeće koje obavlja radiodifuznu delatnost, odnosno delatnost javnog prevoza dužno je da za svaki prikazani film na televiziji, odnosno u sredstvima javnog prevoza plati taksu utvrđenu ovim zakonom.

Taksa za prikazivanje filma na stranom jeziku iznosi 5.000 dinara, a za domaći film iznosi 1.000 dinara odnosno iznos u visini te vrednosti, za godinu dana.

Taksa iz stava 1. ovog člana prihod je budžeta Republike Srbije. Sredstva od takse usmeravaju se Ministarstvu kulture za razvoj kinematografije.

Član 18.

Ministarstvo kulture propisaće oblik, veličinu, boju, sadržaj na markici, način njenog korišćenja i vrednost naknade, odnosno takse utvrđene ovim zakonom za svaku godinu.

Član 19.

U oblasti kinematografije od opšteg interesa je snimanje domaćih filmova od posebnog značaja za razvoj kulture, modernizacija bioskopske mreže, razvoj audio-vizuelnih komunikacija i pomaganje mladih talenata u oblasti kinematografije.

Sredstva za obezbeđivanje ciljeva iz stava 1. ovog člana utvrđuju se u budžetu Republike Srbije, učešćem televizije i sredstvima od naknade, odnosno takse utvrđene ovim zakonom.

Član 20.

Sredstva od naknade, odnosno takse utvrđene ovim zakonom raspoređuje Ministarstvo kulture prema programu koji donosi za svaku godinu na osnovu konkursa za konkretne projekte.

O načinu korišćenja sredstava iz stava 1. ovog člana, Ministarstvo kulture jedanput godišnje izveštava Vladu Republike Srbije.

III. INSPEKCIJSKI NADZOR

Član 21.

Inspekcijski nadzor u pogledu primene odredaba ovog zakona koje se odnose na davanje na korišćenje, umnožavanje i stavljanje u promet video kasete sa snimljenim filmovima, odnosno na prikazivanje filmova na televiziji ili u sredstvima javnog prevoza, vrši Ministarstvo kulture.

Poslove inspekcijskog nadzora obavlja lice sa posebnim ovlašćenjem Ministarstva kulture.

Član 22.

U vršenju inspekcijskog nadzora Ministarstvo kulture ovlašćeno je da izvrši pregled svih video kaseta koje se daju na korišćenje, odnosno koje su stavljene u promet, kao i svu dokumentaciju koja se odnosi na video prava i uvoz svakog filma, kao i plaćanje naknade, odnosno takse utvrđene ovim zakonom.

Pravno i fizičko lice koje daje na korišćenje odnosno stavlja u promet video kasete sa snimljenim filmovima dužno je da ovlašćenom licu Ministarstva kulture omogući vršenje njegovih ovlašćenja, daje potrebna obaveštenja i podatke i stavi na uvid potrebnu dokumentaciju.

Član 23.

- neustavan -
Vidi: odluku US RS I U broj 137/92 - 56/93-2632.

Ako ovlašćeno lice u vršenju inspekcijskog nadzora ustanovi da se pravno ili fizičko lice koje daje na korišćenje, odnosno stavlja u promet video kasete sa snimljenim filmovima, ili prikazuje filmove, ne pridržava odredaba ovog zakona ili propisa i drugih akata donetih na osnovu njega, doneće rešenje kojim će naložiti otklanjanje utvrđenih nepravilnosti i utvrditi rok u kome se one moraju otkloniti.

Ministarstvo kulture zabraniće obavljanje delatnosti pravnom, odnosno fizičkom licu koje u određenom roku ne otkloni utvrđene nepravilnosti.

IV. KAZNENE ODREDBE

A. Krivična dela

Član 24.

- brisan -
Vidi: čl. 136. tač. 3. Zakona - 47/94-1465

Kaznom zatvora od tri meseca do tri godine i zabranom obavljanja delatnosti od godinu dana, kazniće se za krivično delo lice koje: daje na korišćenje, stavi u promet, javno prikaže, odnosno umnoži video kasetu sa snimljenim filmom za koji nije zaključen ugovor o korišćenju video prava, koji nije uvezen u skladu sa spoljnotrgovinskim propisima, odnosno za video kasetu koja nema nalepljenu markicu, utvrđenu ovim zakonom (član 13 i 14 stav 3).

Imovinska korist pribavljena krivičnim delom iz stava 1. ovog člana, oduzeće se.

B. Prekršaji

Član 25.

Novčanom kaznom do 100.000 dinara kazniće se za prekršaj pravno lice:

1. ako u roku od 30 dana od početka eksploatacije filma ne obavesti o tome Jugoslovensku kinoteku u Beogradu (član 11);

2. ako daje na korišćenje, stavi u promet, javno prikaže, odnosno umnoži video kasetu sa snimljenim filmom, za koji nije zaključen ugovor o korišćenju video prava, koji nije uvezen u skladu sa spoljnotrgovinskim propisima, odnosno za video kasetu koja nema markicu utvrđenu ovim zakonom (član 13);

3. ako prikaže film na televiziji, odnosno u sredstvima javnog prevoza, a nije platilo taksu utvrđenu ovim zakonom (član 17) i

4. ako ovlašćenom licu Ministarstva kulture ne omogući vršenje njegovih ovlašćenja, ne pruži mu potrebna obaveštenja i podatke i ne stavi na uvid potrebnu dokumentaciju (član 22. stav 2).

Novčanom kaznom do 10.000 dinara kazniće se za prekršaj iz stava 1. ovog člana i odgovorno lice.

Član 26.

Novčanom kaznom od 50.000 dinara kazniće se za prekršaj fizičko lice:

1. ako u roku od 30 dana od početka eksploatacije filma ne obavesti o tome Jugoslovensku kinoteku u Beogradu (član 11) i

2. ako ovlašćenom licu Ministarstva kulture ne omogući vršenje njegovih ovlašćenja, ne pruži mu potrebna obaveštenja i podatke i ne stavi na uvid potrebnu dokumentaciju (član 22. stav 2).

Član 27.

Pravna i fizička lica koja se bave delatnostima kinematografije dužna su da usklade svoju organizaciju i rad s odredbama ovog zakona do 1. oktobra 1991. godine.

Član 28.

Danom stupanja na snagu ovog zakona prestaju da važe:

1. Zakon o kinematografiji ("Službeni glasnik SRS", br. 30/82, 58/82, 12/88 i 20/88);
2. Zakon o kinematografiji ("Službeni list SAPV", broj 19/76);
3. Zakon o kinematografiji ("Službeni list SAPK", broj 47/78);
4. Odredbe člana 70. Zakona o izmenama i dopunama zakona kojima su određene novčane kazne za prekršaje ("Službeni glasnik SRS", broj 6/85) i
5. Pravilnik o tehničkim uslovima za javno prikazivanje filmova koje obavljaju radni ljudi samostalnim ličnim radom sredstvima u svojini građana ("Službeni glasnik SRS", broj 20/88).

Član 29.

Ovaj zakon stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom glasniku Republike Srbije", a primenjivaće se od 1. oktobra 1991. godine.

Ustavni sud Republike Srbije u sastavu: predsednik prof. dr Balša Špadijer i sudije: Verona Adam-Bokroš, Miodrag Bogdanović, Radiša Bogdanović, Ratko Butulija, Ljubomir Popović i Đuro Svorcan, na osnovu člana 125. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 24. juna 1993. godine, doneo je

ODLUKU

Odluka je objavljena u "Službenom glasniku RS", br. 56/93

1. Utvrđuje se da član 23. Zakona o kinematografiji ("Službeni glasnik Republike Srbije", broj 46/91) nije u saglasnosti s Ustavom.
2. Odbacuje se predlog za ocenu saglasnosti čl. 23. i 24. Zakona o kinematografiji sa odredbama čl. 61. i 66. Krivičnog zakona Jugoslavije ("Službeni list SFRJ", br. 44/76, 36/77, 56/77, 34/84, 37/84, 74/87, 57/89, 3/90, 38/90, 45/90 i "Službeni list SRJ", broj 35/92).

Obrazloženje

Predstavkom je podneta Ustavnom sudu Republike Srbije inicijativa za pokretanje postupka za ocenjivanje ustavnosti člana 23. stava 2. Zakona o kinematografiji. U predstavci je istaknuto da je osporenom zakonskom odredbom Ministarstvo kulture ovlašćeno da izriče zabranu obavljanja delatnosti kao meru trajnog karaktera. Po mišljenju inicijatora, takva mera može se izreći samo kao sporedna sankcija uz glavnu sankciju za krivično delo, privredni prestup ili prekršaj, s tim što mora biti vremenski ograničena.

Ustavni sud je ocenio da se osnovano postavlja pitanje saglasnosti člana 23. Zakona o kinematografiji sa Ustavom, pa je rešenjem I U broj 137/92 od 19. novembra 1992. godine pokrenuo postupak za ocenjivanje ustavnosti navedenog propisa.

U odgovoru Zakonodavnog odbora Narodne skupštine Republike Srbije na rešenje Ustavnog suda Republike Srbije izneto je mišljenje da članom 23. Zakona o kinematografiji nije propisano kažnjivo delo, kao ni trajna zabrana obavljanja delatnosti. Navedeno je da je smisao navedenog propisa da se pravnom, odnosno fizičkom licu koje ne obavlja delatnost pod uslovima i na način propisan ovim zakonom i aktima donetim na osnovu njega, zabranjuje rad dok ne počne da se pridržava propisa, odnosno dok ne ispuni propisane uslove. Na osnovu toga u odgovoru je izneto mišljenje da zabrana obavljanja delatnosti ima privremeni karakter, pa da stoga navedenim propisom Ustav nije povređen.

Predstavkom Okružnog suda u Beogradu podnet je Ustavnom sudu Republike Srbije predlog za ocenu saglasnosti čl. 23. i 24. Zakona o kinematografiji sa odredbama čl. 61. i 66. Krivičnog zakona Jugoslavije.

Po sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je članom 23. stav 1. Zakona o kinematografiji propisano: "Ako ovlašćeno lice u vršenju inspekcijskog nadzora ustanovi da se pravno ili fizičko lice koje daje na korišćenje, ili prikazuje filmove, ne pridržava odredaba ovog zakona ili propisa i drugih akata donetih na osnovu njega, doneće rešenje kojim će naložiti otklanjanje utvrđenih nepravilnosti i utvrditi rok u kome se one moraju otkloniti". Odredbom stava 2. istog člana propisano je: "Ministarstvo kulture zabraniće obavljanje delatnosti pravnom odnosno fizičkom licu koje u određenom roku ne otkloni utvrđene nepravilnosti". Zakonom o kinematografiji nije propisano da će se zabrana iz člana 23. stava 2. ukinuti kada pravno, odnosno fizičko lice postupi po nalozima inspektora, što znači da je članom 23. ovog zakona propisana zabrana obavljanja delatnosti kao sankcija za kažnjivo delo, i to kao trajna mera. Kažnjivo delo sastoji se u nepridržavanju odredaba Zakona o kinematografiji, kao i propisa i drugih akata donetih na osnovu tog zakona. Pri tome nije određeno na koje se odredbe Zakona o kinematografiji, kao ni na koje se druge propise i akte odnosi član 23. stav 1. istog Zakona. Iz sadržine ove odredbe proizlazi da će se propisana sankcija izreći i u slučaju kršenja propisa i drugih akata koji će se tek doneti na osnovu Zakona o kinematografiji, tj. i u slučaju kršenja pravnih normi čija sadržina nije poznata u momentu stupanja na snagu Zakona o kinematografiji. Prema tome, osporenim propisom uvedena je sankcija za kažnjivo delo čija radnja nije definisana.

Članom 23. stav 1. Ustava Republike Srbije utvrđeno je da niko ne može biti kažnjen za delo koje, pre nego što je učinjeno, nije bilo predviđeno zakonom ili propisom zasnovanom na zakonu kao kažnjivo delo, niti mu se može izreći kazna koja za to delo nije bila predviđena. Po oceni Ustavnog suda, članom 23. Zakona o kinematografiji, kojim je propisana sankcija za kažnjivo delo čija radnja nije definisana, povređeno je načelo legaliteta iz člana 23. stav 1. Ustava, od koga se u kaznenom pravu ne može odstupati.

Prema članu 94. Ustava Republike Srbije ministarstva vrše upravni nadzor, a nadležnost ministarstva bliže se uređuje zakonom. Prema Zakonu o državnoj upravi ("Službeni glasnik RS", br. 20/92 i 6/93), ovlašćeno lice koje vrši inspekcijski nadzor ima pravo i dužnost da pokreće postupak kod nadležnog organa ukoliko postoji osnovana sumnja da je izvršeno kažnjivo delo, a u vezi s tim inspektor može izdati privremenu zabranu, u skladu sa zakonom. Polazeći od iznetog, Ustavni sud je ocenio da su davanjem ovlašćenja Ministarstvu kulture da uvodi zabranu obavljanja delatnosti kao trajnu meru, i to kao sankciju za kažnjivo delo čija radnja nije definisana, povređene odredbe člana 94. Ustava Republike Srbije.

Prema članu 125. Ustava Republike Srbije Ustavni sud nije nadležan da ceni saglasnost republičkog zakona sa saveznim zakonom, pa je stoga odbačen predlog za ocenu saglasnosti čl. 23. i 24. Zakona o kinematografiji sa odredbama Krivičnog zakona Jugoslavije.

Na osnovu iznetog, a saglasno članu 19. stav 1. tač. 1. i članu 46. tač. 1. Zakona o postupku pred Ustavnim sudom i pravnom dejstvu njegovih odluka ("Službeni glasnik RS", broj 32/91) odlučeno je kao u izreci.

U smislu člana 130. Ustava Republike Srbije član 23. Zakona o kinematografiji prestaje da važi danom objavljivanja ove odluke Ustavnog suda u "Službenom glasniku Republike Srbije".

IU broj 137/92

Predsednik Ustavnog suda,
dr Balša Špadijer, s.r.