PRAVILNIK O METODAMA ORGANSKE BILJNE PROIZVODNJE I O SAKUPLJANJU ŠUMSKIH PLODOVA I LEKOVITOG BILJA KAO PROIZVODA ORGANSKE POLJOPRIVREDE

           Broj 51 od 13. septembra 2002.

I OSNOVNE ODREDBE

Član 1

Ovim pravilnikom propisuju se metode organske biljne proizvodnje (u daljem tekstu: organska proizvodnja) kojima se utvrduju: izbor vrsta i sorti bilja, plodored, obrada zemljišta, sredstva i način dubrenja, sistem održavanja plodnosti zemljišta, način suzbijanja biljnih bolesti, štetočina i korova, kao i mesto, vreme i način sakupljanja šumskih plodova i lekovitog bilja kao proizvoda organske poljoprivrede. Odredbe ovog pravilnika primenjuju se na proizvođače biljnih proizvoda organske poljoprivrede, odnosno sakupljače šumskih plodova i lekovitog bilja.

Organska proizvodnja je sastavni deo delatnosti poljoprivrednih gazdinstava, preduzeća i zadruga (u daljem tekstu: organska proizvodna jedinica), koji se bave organskom poljoprivredom.

Član 2

Za organsku proizvodnju mora se izvršiti izbor vrsta i sorti bilja koje su prilagođene agroekološkim uslovima.

Član 3

Za organsku proizvodnju seme, rasad i sadni materijal moraju da potiču iz sertifikovane organske biljne proizvodnje.

Ako se ne raspolaže sertifikovanim semenom, rasadom i sadnim materijalom ili oni nisu dostupni, mogu se uz saglasnost saveznog inspektora u organskoj proizvodnji koristiti sortno seme, rasad i sadni materijal iz konvencionalne poljoprivredne proizvodnje koji nisu hemijski tretirani i pilirani. U ovom slučaju savezni inspektor dužan je da ograniči vreme upotrebe hemijski tretiranog semena, rasada i sadnog materijala.

Član 4

U organskoj proizvodnji obavezna je primena plodoreda, u skladu sa tipom proizvodnje i plodnošću zemljišta.

U zavisnosti od tipa zemljišta i primenjenog plodoreda, utvrđuju se način i vreme obrade zemljišta.

Osnovni način obrade zemljišta je sistem redukovane obrade.

Član 5

Organska proizvodnja može biti zasnovana na zemljišnoj parceli koja je udaljena 50 m od saobraćajnice na kojoj frekvencija vozila nije veća od 100 vozila na sat ili 10 vozila u minuti, odnosno udaljena najmanje 20 m ako je odvojena živom ogradom ili drugom fizičkom preprekom u visini od najmanje 1,5 m.

Zemljišna parcela iz stava 1 ovog člana radi zaštite od drugih zagađivača (industrijski i drugi objekti) mora biti na određenoj udaljenosti od zagađivača koju odreduje savezni inspektor u zavisnosti od konkretnih uslova (položaj zemljišta, ruža vetrova i sl.).

Član 6

Kad se na proizvodnoj jedinici istovremeno proizvode biljne vrste metodama konvencionalne i organske poljoprivrede mora se osigurati:

1. razgraničenje između zemljišnih parcela sa konvencionalnom proizvodnjom i organskom proizvodnjom u širini 10 m ili 5 m ako izmedu njih postoji živi pojas ili druga fizička prepreka u visini od najmanje 1,5 m;
2. odvojeno vođenje knjiga polja za obe vrste proizvodnje;
3. da se u delu konvencionalne proizvodnje ne mogu koristiti genetski modifikovani organizmi.

Član 7

U organskoj proizvodnji moraju se obezbediti na zemljišnoj parceli mere zaštite od zagađenja zemljišta, vode, vazduha i biIjaka od štetnih materija.

U organskoj proizvodnji u prelaznom periodu mora se na osnovu knjige polja utvrditi moguće zagađenje zemljišne parcele teškim metalima, policikličnim aromatskim ugljikovodonicima, triazinskim herbicidima, organskim insekticidima i ostalim pesticidima iz prethodne proizvodnje.

Ako postoji sumnja da je za vreme proizvodnje došlo do zagađenja zemljišne parcele ili biljaka na njoj, ovlašćena organizacija izvršiće analizu uzoraka zemljišta i biljaka radi utvrdivanja mogućeg zagadenja.

Član 8

Na zemljišnim parcelama i đubrivima organskog porekla koja se koriste u organskoj proizvodnji granične vrednosti sadržaja štetnih materija ekstrahovanih u carskoj vodi (jedan zapreminski deo HNO₃ i tri zapreminska dela HCl) navedeni su u sledećoj tabeli:

Član 9

Voda koja se koristi u organskoj proizvodnji mora odgovarati prvoj i drugoj kategoriji u skladu sa odredbama propisa o kategorizaciji voda.

Čian 10

Đubrenje u organskoj proizvodnji mora se vršiti u skladu sa plodnošću zemljišta i vrstom organske proizvodnje.

U organskoj proizvodnji dozvoljena je upotreba dubriva organskog porekla i prirodnih mineralnih đubriva (u daljem tek-stu: đubriva) radi održavanja i poboljšanja plodnosti zemljišta.

Đubriva organskog porekla čija je upotreba dozvoljena u organskoj proizvodnji utvrđena su u Prilogu br. 1 koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Prirodna mineralna dubriva čija je upotreba dozvoljena u organskoj proizvodnji utvrđena su u Prilogu br. 2 koji je odštampan uz ovaj pravilnik i čini njegov sastavni deo.

Savezni inspektor može na pojedinim organskim proi/vodnim jedinicama dozvoliti upotrebu đubriva koja su navedena u Prilogu br. 1, Prilogu br. 2, ali samo u određenoj količini i u određenom periodu godine u toku prelaznog perioda na organsku proizvodnju.

Član 11

Maksimalno dozvoljen sadržaj teških metala u kompostu i u đubrivima organskog porekla naveden je u sledećoj tabeli:

Maksimalno dozvoljen sadržaj organskih zagadenja u kom-postu i u đubrivima organskog porekla naveden je u sledećoj tabeli:

Član 12

Sva đubriva organskog porekla treba da potiču sa vlastitog gazdinstva.

U slučaju da organska proizvodna jedinica ne raspolaže đubrivom organskog porekla ili ne poseduje dovoljne količine tog đubriva, dozvoljeno je uz saglasnost saveznog inspektora koristiti đubriva organskog porekla sa druge proizvodne jedinice, pod uslovom da zadovoljavaju uslove iz ovog pravilnika.

Pri kupovini đubriva organskog porekla, kupljena količina tog đubriva zajedno sa količinom sa vlastitog poljoprivrednog gazdinstva ne sme preći količinu u ekvivalentu od dva uslovna grla po hektaru što iznosi 170 kg azota po hektaru površine.

Član 13

U nedostatku drugih dubriva, đubriva organskog porekla sa poljoprivrednih gazdinstava iz konvencionalne poljoprivredne proizvodnje mogu se primeniti samo u početku prelaznog perioda na osnovu rezultata hemijske analize ovog dubriva i uz saglasnost saveznog inspektora.

Član 14

U proizvodima organske proizvodnje ne sme biti ostataka hemijskih zaštitnih sredstava, osim ako su posledica z.agadenja okoline. U tom slučaju najveće vrednosti ostataka u proizvodima organske proizvodnje ne smeju prelaziti količine navedene u sledećoj tabeli:

Član 15

Spaljivanje organskih materija, tj. biljnih ostataka posle žetve useva dozvoljeno je samo uz saglasnost saveznog inspektora.

Č!an 16

U organskoj proizvodnji biljne bolesti, štetočinc i korovi suzbijaju se:

1. pravilnim izborom vrsta i sorti bilja;
2. pravilnim plodoredom;
3. odgovarajućom obradom zcmljišta;
4. zaštitom korisnih biljaka i životinja i stvaranjem povoljnih uslova za razvoj prirodnih neprijatelja štetočina;
5. uništavanjem korova fizičkim i mehaničkim putem.

U organskoj proizvodnji dozvoljena je upotreba sredstava za zaštitu bilja utvrđenih u Prilogu br. 2.

Član 17

U organskoj proizvodnji dozvoljeno je koristiti proizvode na bazi polietilena i polipropena i ostalih polikarbonata radi zaštite biljaka od niskih temperatura, insekata, grada i sl.

U organskoj proizvodnji nije dozvoljeno korišćenje rnaterijala poreklom od polivinil hlorida (PVC) i drugih plastičnih matcrijala koji sadrže hlor.

Član 18

U organskoj proizvodnji u zaštićenom prostoru dozvoljena je toplolna izolacija kao što je prekrivanje zemljišta materijalom koji se može reciklirati, ali nije dozvoljena primena veštačkog osvetljavanja.

II POSEBNE ODREDBE

Član 19

U organskoj proizvodnji povrća, lekovitog i začinskog bilja, koje se koristi za ishranu odnosno za lečenje, pored opštih uslova utvrđenih ovim pravilnikom, moraju biti ispunjeni i sledeći posebni uslovi:

1. zemljište i dodatni materijali za supstrate moraju biti u skladu sa odredbama čl. 8 i 14 ovog pravilnika, kao i sa Prilogom br. 1;
2. nije dozvoljena proizvodnja na kamenoj vuni i vodenoj kulturi, kao ni upotreba hranljivog filma osim za pospešivanje ra-dića i kres salate.

Član 20

Količina treseta u smesi LH proizvodnju rasada povrća, lekovitog i začinskog bilja dozvoljen je do 50% (težinski). Treset ne sme da sadrži supstance koje nisu dozvoljene u organskoj proizvodnji.

Za proizvodnju rasada dozvoljena je upotreba gotovih pripremljenih mešavina sa količinom od najviše 70% treseta.

Zabranjena je primena sintetičkih materijala i čistog treseta za hranljive smeše.

Član 21

Za sterilizaciju zemljišta i supstrata u zaštićenim prostorima dozvoljene su fizičke metode i sterilizacija zemljišta toplotom: parenje i solarizacija.

Sterilizacija zemljišta na otvorenom polju nije dozvoljena.

Član 22

U organskoj proizvodnji voća i vinove loze najmanji vremenski razmak pri sadnji voćaka ili loze iste vrste je jedna godina.

Član 23

U organskoj proizvodnji povrća i jagoda u vreme aktivne vegetacije ne može se koristiti sveži stajnjak i osoka za prihranjivanje.

Član 24

Sakupljanje samoniklih biljnih vrsta i njihovih delova koji se nalaze u prirodi (šume, travnjaci i dr.) i na poljoprivrednim površinama u skladu je sa metodama organske proizvodnje ako:

1. mesta sakupljanja (područja) tri godine pre skupljanja nisu đubrena zabranjenim đubrivima, osim đubrivima utvrđenim u Prilogu br. 1;
2. mesta sakupljanja tri godine pre skupljanja nisu tretirana zabranjenim sredstvima za zaštitu bilja osim sredstvima dozvoIjenim u Prilogu br. 3;
3. sakupljanje ne narušava stabilnost prirodnog staništa i održavanje vrsta u mestu sakupljanja.

Član 25

Organska proizvodnja u šumarstvu odvija se na šumskom zemljištu.

Organska proizvodnja u šumarstvu ograničena je na korišćenje sporednih šumskih proizvoda i podizanje biljnih zasada prema kriterijima za organsku proizvodnju u plantažnini zasadima u šumarstvu.

Član 26

Šumski proizvodi, u smislu ovoga pravilnika, su biljke, delovi biljaka i gljive.

Nije dozvoljeno sakupljanje i iskorišćavanje šumskih plodova ako se time ugrožava stabilnost ekološkog sistema.

Član 27

Plodnost zemljišta u plantažnim zasadima u šumarstvu održava se i poboljšava se đubrivima utvrđenim u članu 10 ovog pravilnika.

Član 28

Suzbijanje biljnih bolesti, štetočina i korova u međurednoj proizvodnji i plantažnim zasadima u šumarstvu sprovodi se u skladu sa odredbama člana 16 ovog pravilnika.

Član 29

U organskoj proizvodnji gljiva pored opštih uslova utvrđenih u ovom pravilniku moraju biti ispunjeni i sledeći posebni uslovi:

1. dozvoljeno je korišćenje đubriva koja su navedena u Prilogu br. 1;
2. organski materijal, supstrat i dodatne materije u supstratu moraju da potiču iz organske proizvodnje.

Ako organskog materijala nema dovoljno, dozvoljena je upotreba iz drugih izvora uz saglasnost saveznog inspektora.

Supstrat za uzgoj i sve dodatne materije moraju poticati najmanje 80% od ukupne mase iz organske proizvodnje, preračunato na suvu materiju.

Neorganski delovi supstrata moraju odgovarati uslovima iz Priloga br. 1. ovog pravilnika.

Član 30

Kao prekrivač u uzgoju gljiva dozvoljeno je koristiti treset.

Član 31

Supstrat i prekrivač mogu se dezinfikovati samo termičkim postupcima.

Ne smeju se dodavati sintetičko-hemijska sredstva u supstrat, pokrovno zemljište, vodu za zalivanje i u vazduh proizvodnih prostora.

Upotreba sredstava na bazi piretruma nije dozvoljena.

Član 32

Micelij i hraniva podloga moraju poticati 100% iz organske proizvodnje, a u vlastitoj proizvodnji micelijuma žito mora biti organski proizvedeno.

Član 33

Sredstva za rad dozvoljeno je dezinfikovati alkoholom i sirćetom.

Dezinfekcija prostora za uzgoj gljiva može se obavljati samo zagrevanjem ili sredstvima odobrenim od saveznog inspektora.

III ZAVRŠNA ODREDBA

Član 34

Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom iistu SRJ".

Prilog br. 1
DOZVOLJENA ĐUBRIVA ORGANSKOG POREKLA U ORGANSKOJ PROIZVODNJI:

Prilog br. 2
DOZVOLJENA PRIRODNA MINERALNA ĐUBRIVA U ORGANSKOJ PROIZVODNJI

Kao aktivatori kompostiranja mogu se koristiti:

• mikrobiološki aktivatori;
• biodinamički preparati;
• homeopatski preparati;
• biljni preparati (čajevi, ekstrakti).

Prilog br. 3
1. DOZVOLJENA SREDSTVA ZA ZAŠTITU BILJA U ORGANSKOJ PROIZVODNJI

2. DOZVOLJENI MIKROORGANIZMI ZA BIOLOŠKO SUZBIJANJE ŠTETOČINA KOJI SE KORISTE KAO SREDSTVA ZA ZAŠTITU BILJA U ORGANSKOJ PROIZVODNJI

3. DOZVOLJENE MATERIJE KOJE SE KORISTE U ZAMKAMA I RASPRŠIVAČIMA ZA ZAŠTITU BILJA

Zamke, odnosno raspršivači moraju sprečiti dospevanje materija u okolinu i njihov kontakt sa posađenim kulturama. Zamke je potrebno posle upotrebe pokupiti i ukloniti.

4. OSTALA DOZVOLJENA SREDSTVA ZA ZAŠTITU BILJA KOJA SE TRADICIONALNO KORISTE U ORGANSKOJ PROIZVODNJI

• Organska proizvodnja za zdravu hranu
• ZAKON O ORGANSKOJ POLJOPRIVREDI
• PRAVILNIK O METODAMA ORGANSKE STOČARSKE PROIZVODNJE